12 Haziran 2017 Pazartesi



"Be just!"
The fateful referendum is over!

President Erdoğan is a supremely skillful survivor, always able to shift the blme of his past sins to his opponents. Even when he aknowledges some accountability, as in the Ergenekon and "Sledgehammer" hoaxes and the Gülenist involvement in the botched coup of July 15th 2016, he is immediately forgiven by his devoted supporters. 

Summary Until the Referendum 
(Short Recap of Blog History.)

Erdoğan came to power in 2002 as the US choice for the “moderate Islam” Project aimed to transform secular and nationalist Turkey of Ataturk into a theocratic state that stressed piety and obedience rather than national interest. Once induced to cooperate, leader of the Faith of of such a flock would be an efficient servant of foreign interests. To this end, even the reintroduction of the Caliphate could be in the books- such a regression into the Ottoman system of government could be expected to win over the Muslim World, particularly the Sunni.

All this was part and parcel of the “Greater Middle East Project”, a long-winded plan to rearrange the Middle-East to suit US, Israeli and Globalist interests. Erdoğan’s AKP government was to be the political power apparatus inside Turkey, the Gülen movement would pull strings from abroad, namely Pennsylvania, as it does in many CIA-targeted nations around the world.

The prime instrument of the “moderate Islam” program was, of course, Islam, and the only thing “moderate” about it was its subservience to Western, particularly US interests.

An unpalatable demand on the Turkish Republic was the creation of an independent Kurdish state, to be carved out of the territories of four sovereign nations, Iran, Iraq, Syria, and Turkey. The first three the US could isolate, disrupt an deven bomb with impunity- Iraq had already gone through that grinder- but Turkey, a NATO ally, was a delicate matter- any transformation that happened there would have to maintain the appearance of a democratic process supported by the people.

In the years following its amazing election victory in 2002, endorsed visibly by the US and the West, Erdoğan’s AKP attacked the secular Kemalist institutions of the Turkish Republic with unbridled vehemence. The Gülen cult, using religion and abusing the needs of poorer students seeking education, had for years been providing assistance and lodging, which came with a heavy dose of indoctrination. By the time Erdoğan’s AKP achieved power, members of Gülen’s cult had graduated, infiltrated the police and judiciary, and were forcing the jealously guarded gates of the military. Erdoğan’s AKP shielded Gülenist activities, paving the way to ever greater infiltration, while Gülen’s moles in the police were planting evidence and those in the judiciary were ordering massive roundups based on that same evidence, “discovered” by the police who planted them.

Turkey’s Kemalist elite, academicians, journalists and especially officers, were herded to prison in great numbers. Those Turks who saw themselves aligned with the West were dismayed to see the Western press and leaders of opinion regard AKP’s policies as “reforms”. A large portion of the Turkish press and media were directly linked either to the AKP or Gülen, most of the rest being reluctant to bring too strong a criticism because of the vested interests of the moguls who owned them. True opposition dwindled. The protests on behalf of the victims of the Ergenekon, "Sledgehammer" and related witchunts were downplayed or even altogether ignored by most.

The “Resolution Process” (Çözüm Süreci), also known as the “Peace Process” (Barış Süreci) with the seperatist PKK militants and even their imprisoned leader Abdullah Öcalan were duly launched, with US ambassador Ricciardone taking trips and making contacts in the Southeast.

The opposition inside the parliament was rendered ineffective by making sure the party leaders never rocked the boat to the extent that US interests could be threatened, and a %10 threshold assured that alternative parties would never get any seats. The main opposition party, the CHP, enjoying the support of the secular Kemalist voters because it had been founded by Kemal Ataturk himself, supported the “Peace Process” talks even after the AKP broke them off.

However, the strong fundamentalist slant of the AKP’s “moderate Islam” policies had repercussions, and Erdoğan’s aggressive, haranguing style made matters worse. The Gezi uprising of 2013 almost toppled the AKP and put the Turkish leg of the Greater Middle East Project in jeopardy. (See: "Closing the Gezi Year", 23 Aralık-December 2013)  After that, President Obama started to distance himself from Erdoğan, and for a while it seemed as if CHP’s Kılıçdaroğlu was jockeying for the role of the next favorite of the US. (A trip to the US, luncheons and tête-à-têtes with Ambassador Ricciardone). Predictably, strains between Erdoğan and the Gülen cult started to show.

The Erdoğan-Gülen cooperation was still functioning at the end of the summer of 2013; The Gülenist judges passed the severe Ergenekon judgments on August 5th, 2013, with a great number of life sentences passed out to the most respectable of names. Extreme security measures kept protesters away from the courthouse, situated  inside the notorious Silivri prison. (See: "Ergenekon Trials and Tribulations", 30 Ağustos-August 2013.) Just months later, on December 17th, 2013, that same judiciary launched raids into the homes of close relatives of AKP bigwigs, including Bilal Erdoğan, the prime minister's son, exposing a Money-laundering scheme. (It was something that hurt the US interests more than Turkish ones, having to do with the clandestine export of Iranian oil.) The war was on between
ex-favorite Erdoğan and the US tool and puppet, Gülen. Erdoğan struck back with a vengeance, declaring the Gülen cult a “parallel state” (we could have told him that; in fact, we HAD been telling him that), and vowed to sift it out.

Turkish humor magazine Uykusuz,  
February 23rd 2014; Valentine theme
parodying the Erdoğan-Gülen break-up.

In sifting out the Gülenist “parallel state” that would threaten his power through scandal, Erdoğan was also sifting out the instigators of the Ergenekon, Sledgehammer and related witchhunts and showtrials, and with their tormentors gone, the road was open to the retrial of all, and their eventual acquittal.

With US support wavering, Erdoğan reduced the pressure towards Islamization, the requirement of the “moderate Islam” program, and started playing all cards at once. Erdoğan the Nationalist had arrived, but Erdoğan the pious champion of Islam was still there. His popularity soared, there was no more talk of a “resolution process” that would pave way for an independent Kurdish state, so much sought by the US. Prime minister Erdoğan pressured for an elected presidency rather than an appointed one as hitherto, and thanks to the appallingly poor choice of the CHP/MHP joint candidate (and a no-holds-barred campaign by the AKP) he acceded to the Presidency on August 10th 2014.

Kılıçdaroğlu’s opposition CHP seized the hot potato of Kurdish seperatism all too willingly when it endorsed the Kurdish-seperatist HDP and boosted it over the threshold into parliament in the elections of June 7th, 2015, sacrificing a portion of its own votes in the process. Moreover, Kılıçdaroğlu’s CHP had been further implicating itself by taking up the cause of the persecuted and arrested police officers, prosecutors and judges who had been acting under Gülen’s order- took up their cause more zealously, in fact, than it had for the witchunt victims who had so severely suffered through their machinations, and this did nothing to polish the image of the party once founded by Kemal Ataturk himself.

Erdoğan’s anti-nationalist acts ebbed out, tensions with the representatives of the secular Kemalist  Republic, particularly the military, eased. The PKK strongholds in the east, with arms and ammunition stockpiled during the “resolution process”, were smashed with military force.

Then came the coup attempt of July 15th 2016. Erdoğan called citizens to the streets to face the tanks and helicopters. There is evidence supporting the cliam that it was launched by Gülenists who had infiltrated into the Forces and were to be sifted out with the coming promotions (in August). The Chief of Staff and the commanders of the Forces were kidnapped in the prelude, and indeed soldiers combatted soldiers. It was all over within 24th hours, with close to 250 dead.

What followed was a show of reconciliation where the rivalling parties seemed to bury the hatchet.  But ever fearful of a successful coup, and visibly spooked by the tanks and jets of July 15th, Erdoğan’s AKP simply shut down all military schools and expelled the students, dealing the greatest blow since the witchtrials.

On July 24th the Turkish military launched Operation Euphrates Shield, targeting not only ISIS but the the PYD as well, the Syrian version of the PKK, allied to the US. Erdoğan, once so willing to go along with US plans for an independent Kurdistan, was now seen as the hero defending the unity of the land while the CHP under Kılıçdaroğlu, with its open support for the Kurdish-seperatist HDP, began to appear more and more like a traitor.  

The Referendum: 

With his undeniable skills as a survivor and his fiery style Erdoğan won ever wider public support by answering back to the arrogant Western powers. He cultivated the image of one who dares to contradict, a sure defender of national interests. 

Erdoğan was ready and willing to take the next step towards absolute power, a "presidential system" with a new constitution which would abolish the office of the Prime Minister and give more, in fact unprecedented powers to the President. Still, it was not politic to blow one's own trumpet, so soon after the coup attempt that was squashed in what was flaunted as a "victory for Democracy" (though hardcore Erdoğan supporters saw it as a victory of Islam). Almost on cue , Devlet Bahçeli, leader of the second opposition party MHP, resurrected the dormant issue on October 11th, 2016. In view of his record of critical rethoric towards the Government, it seemed absurd and incomprehensible that an opposition leader like Bahçeli should propose and then enthusiastically endorse a new system that would grant Erdoğan even greater powers. 

Erdoğan and his advisers must have found it risky to bring up the issue themselves, so soon after the failed coup. The proposal had to come from outside, from an allegedly "disinterested" party. A historical precedent would be the declaration of the second German Reich following the Prussian-led victory of a coalition of German states against France in 1870. The Prussians wished to use the victory to forge a united Germany under Prussia. King Ludwig II of Bavaria was chosen to propose to King Wilhelm of Prussia the emperor's crown, and history tells us he was forced to do sign the "Kaiserbrief", offering Wilhelm the crown.

Mural from the Kaiserpfalz in Goslar, Germany, depicting the founding of the second German Reich. Bavaria's King Ludwig is depicted presenting the Kaiser's crown to Prussia's Wilhelm while other German kings and princes look on. 
(Part of a cycle of paintings by Hermann Wislicenus)
The first attempt was to block the move within parliament; but there were enough parliamentarians available for purchase to push the motion through, in spite of some fierce resistance, like the very brave and conscientious independent MP Aylin Nazlıaka who handcuffed herself to the microphone and from there pleaded directly with Bahçeli to retract (January 19th, 2017.) She was removed, by no means delicately, by Erdoğan's AKP lackeys. 

AKP lady MP's trying to pry away Nazlıaka (center) from the microphone.
(Image from the media.)

Since then, there has been a massive, no-holds-barred campaign for "yes" votes, wherein the government made full use of means available to the State, including inexhaustible funds, state authority, and considering the provisional security measures in effect since the failed coup, even the force of the law. 

Images of a larger-than-life president. During the two months of campaigning the country was plastered with images of the strongman that would be even stronger.
(Images from my camera.)
Left: Leaving no avenue untried, Erdoğan's campaigners used all possible media to build up the image of the hero.
Poster of a film about his rise as the hero of the people and books extolling his qualities as a leader. The title of the film, Reis, means "Chief" and is the way his admirers and followers like to call him. The title of the book, Lider, is of course "Leader".
(Images from my own camera.)

No one could have expected the Islamist Erdoğan to forego the tried and true tactic of abusing religious sentiments and many imams reportedly preached the virtues of a “yes” vote to the assembled pious. Reaching out to the vast rural population Erdoğan regularly invited the muhtars (local authorities on the village level) to vast banquets at his spanking new “palace”- attendance compulsory! Prime Minister Binali Yıldırım beamed from huge posters like a candidate, pushing for a “yes” vote, even though the new system would do away with the office of the Prime Minister altogether- an almost comic absurdity. 

Prime Minister Binali Yıldırım beaming like a candidate while campaigning for a "Yes" vote that would abolish his office.
(Image from the media.)
But no more absurd than so-called “opposition” MHP leader Devlet Bahçeli appearing on his own giant banners to plug a system that was concocted to give
Erdoğan even greater powers than he has up to now usurped. 

Banner with "opposition" party leader Bahçeli endorsing the "Yes" campaign.
(Image from my own camera.)

Lacking any semblance of a convincing argument in their favor, Erdoğan and the “Yes” faction decided they would  have a better chance if they could foster the illusion of an election of a government rather than a referendum for a new system. Accordingly, they tried to turn it into a AKP-CHP rivalry, hurling accusations on CHP chairman Kemal Kılıçdaroğlu. This, of course, was patently absurd: Erdoğan would remain President with the AKP in power until 2019, whatever the outcome. Besides, the new system would benefit whoever would manage to hustle to power after that, even their arch rival Kılıçdaroğlu, and though his most fanatical supporters don’t want to acknowledge it, Erdoğan, too, is only a mortal.

Another tactic of the “Yes” camp was the childishly absurd ploy of “guilt by association”; the Kurdish seperatist HDP was campaigning for “No” as were the insurgents known as the PKK. Likewise, Fethullah Gülen supported a “No” vote. So, the argument went, you would be aligning yourself with them if you too voted for “No”, and as such, would be no better than a traitor! (Never mind that Erdoğan and the AKP had once been in close cooperation with the Gülen cult and promised the world to the PKK during the “resolution process”.) This lopsided argument was voiced by men whose duty it was to embrace the nation and defend our liberties- President Erdoğan himself included, but I must say  Bahçeli of the “opposition” excelled himself, becoming far more obnoxious than Erdoğan ever had been at the height of the Gezi riots of 2013!

For weeks the “yes” vs “no” argument was the main topic in the country; our servicemen fighting and dying in Syria receded into the background. The fact that some 16400 cadets had been expelled and all military schools shut down, all military hospitals transferred to civilian authority, did not even make the news anymore, barring a modest number of picketers assembling weekly, with only Ulusal TV and the Aydınlık newspaper reporting.

Cadets dishonourably discharged for being there during the coup attempt- the ones who aren't actually in prison- demonstrating for their rights with the support of their families at Beşiktaş, Istanbul, on April 22nd, 2017.
A distressed mother is having her say at the microphone.
(Image from my own camera.)

The social media buzzed with “Yes” and “No” messages, both sides often resorting to the “guilt by association” formula, though I must say the “Yes” camp did that a lot more, having little else to hold on to.

The “Yes” campaign was run with a desperation that hinted that a high “No” vote would have catastrophic consequences for the ruling clique, to which Bahçeli, erstwhile “opposition”, had now attached himself at the risk of estranging his party and supporters.

There is all sorts of speculation as to what these consequences might be. I still hold on to my assertion that  Erdoğan sees the strengthened presidency as another step on the ladder to a reinstated monarchy- he has on repeated occasions referred to some past sultans as “my grandfather”. (See: "Turkey's Third Reich?", 9 Haziran-June 2016.)

Left: This poster put up in Çankırı in October 2016 reads "Grandson of the Ottoman, Leader of Islam, WELCOME".
(Image from the Media.

If I am correct in my suspicions, he will be following in the footsteps of Louis Napolen who was voted President of the French Republic in the wake of the 1848 upheavels. When his term ran out in 1851, he extended it through a coup, followed by a referendum which endorsed his claim. He immediately brought constitutional changes to consolidate his power. A year later, in 1852, he followed up with another referendum, this time seeking public endorsement to a more ambitious claim: the throne of his uncle. He was crowned Napoleon III, Emperor of the French, and inaugurated a reign with all the pomp associated with the title. After all the bloodshed of the French revolutions (1789, 1830, 1848), the Republic Française thus returned to abolutism, and by popular vote. An argument with Prussia over the Spanish succession led to a war that brought the new French Empire crashing down (1870), the whole affair deteriorating into the internecine slaughter of the French Commune (1871).

 Napoleon III as painted by Franz Xavier Winterhalter and the Hôtel de Ville in flames as French kill French during the Paris Commune: a tragic end to dreams of glory.

While Erdoğan’s campaigners gave their all to persuade the sceptics that the new system would strenghten the republic, more firmly establish democratic rule, and even be in line with Ataturk’s wishes (laughably absurd), it is clear another message was being doled out to his supporters in ultra-conservative circles. Just as the public resistance to the July 15th coup attempt had been a victory of democracy to some, but a triumph of Islam and even a proof of the inviolability of Erdoğan’s sacred person to others, the referendum was being touted as a step up the democratic ladder to the intellectual voter while for the conservative fanatic, it was a return to the theocratic Ottoman Empire, with Erdoğan as Sultan and Caliph as the the self-styled descendant of the line. Voters abroad parading to the ballots in consulates attired in caftan and turban à la Ottomane could not have been much concerned with democracy and the Republic. 

Right: Erdoğan as Man of the Republic.
"The Public says 'Yes', the Republic grows Stronger".
Poster in Kadıköy district in Istanbul, an area not responsive to appeals in a religious and neo-Ottoman vein.
(Image from my own camera.)

Left: "Yes" voter in Strasbourg, France, casting his ballot at the Turkish consulate. The imperial age he yearns for had no use for ballot boxes and public opinion.
Image from the media.)

Erdoğan’s opponents supporting a “No” vote demonstrated abroad in such an ill-concieved and tactless fashion that one wonders whether the organizers were secretly hoping for a “Yes” outcome: large groups disdaining to carry the Turkish flag, but waving the banners of the hated PKK, it’s Syrian conterparts PYD and YPG, and images of PKK leader Öcalan, provoked national feelings and pushed the Turkish voters to Erdoğan’s camp. Completely disassociating himself from the “resolution process” talks with the PKK, Erdoğan emerged as the hero standing up against the Western-supported PKK terror. Anti-Erdoğan protests that attacked Turkey as a nation were even harder to understand, since the ugly spectacle was even surer to drive Turkish voters to a defiant superman.

Images that cannot possibly win over: from the Basel carnival (Fasnacht) in Switzerland, March 6th 2017.
(Images from the media.) 
A monumental idiocy on part of Dutch authorities in Rotterdam played into Erdoğan’s hands much more than he could have hoped for. On March 11th, 2017, the Dutch denied landing permission to the plane of Foreign Minister Mevlüt Çavuşoğlu. It was decided to sneak a minister in and  the AKP Minister for Family and Social Policies, a woman with a hijab named Fatma Sayan Kaya, was sent overland from Germany, appearing in Rotterdam on the same evening, where she was stopped and even refused entry to the Turkish consulate. She was forcibly deported afterwards.

 Dutch police refuse Minister Kaya entry to the Turkish consulate in Rotterdam.
(Image from the Media.)

Offended, and no doubt roused into action, ethnic Turks came out in support of their wronged minister, and clashed with the police- who went against the demonstrators with dogs. Photos of Dutch police dogs biting into Turkish flesh offered the perfect opportunity for Edoğan to harangue the Dutch as “Nazis”, raise the ghost of Srebrenica, and emerge as the powerful protector of the Turks against the Infidel.

 Dutch treatment of ethnic Turkish demonstrator, Rotterdam, March 11th 2017.
(Image from the media.)

The insistence on campaigning in a country against the decisions of the authorities of that country smacks of provokation. An AKP MP (Hüseyin Kocabıyık, MP for İzmir) commented that Holland ought to be thanked since their actions had boosted the "Yes" vote by two points! Ironically, the AKP regime had itself prohibited all campaigning outside national borders (electoral law 5479 clause 94 A, dated March 22nd, 2008) and was thus breaking its own law. 

Left: Another example of what NOT to do: Swiss newspaper of March 13th, 2017, exhorting in Turkish to "vote NO against Erdoğan's dictatorship". Such obvious meddling from abroad was bound to be counter-effective.

With the AKP’s record, there was no reason to expect fairplay at the ballots and the counting, but the claims and images that started circulating immediately afterwards exceded even previous elections. A videoclip shows an old Syrian refugee woman, hastily given citizenship status like many of her compatriots in time for the referendum, with an official and an interpreter, outside the ballot booth, obediently putting the stamp where she is told. Others show ballots being stamped for “yes” en masse! One shows unmarked ballot envelopes stamped with the obligatory seal after the fact; we hear the voice of the person recording the image
saying “you are now commiting a crime”, which doesn’t seem to impress the culprit at all. 

Right: From one of the many You-Tubed videos on the Internet, this one showing the "Yes" areas stamped in series.

Even though the rules specifically required that all votes be cast in envelopes stamped in advance with the seal of the High Election Board (Yüksek Seçim Kurumu), the same board chose to accept 2.5 million unstamped envelopes, in spite of protests. 

Erdoğan got his was by the slimmest of margins. (%51.4 "Yes" to %48.6 "No".) He lost all major urban centers, and many neighbourhoods that had been AKP strongholds. He couldn’t afford to cancel any contested votes, so he was certainly not going to honor any objections or call on impartial observers. 

Protesters rallied before the offices of the Board the very
night of the polls, and some protests followed in various cities. 

Left: Ulusal channel reporting the protest before the Election Board on the night.

But the overall reaction remained feeble- there was not to be another Gezi. Amazingly, the Vatan Party held its supporters back, advising against a confrontation: its leader Perinçek declared it would be improper “to appear on the same side as the PKK and Gülen”- echoing the AKP campaign argument against a “No” vote. Perinçek gives precedence to the suppression of the PKK and its partners in Syria, even if it means a confrontation with the US over the issue, and is for a united Turkey, preferably not under Erdoğan, but preferring unity under Erdoğan to a divisive democratic struggle with so many conflicting camps. Perinçek is also for allowing Erdoğan room to clear all Gülen adherents from government and state institutions, even though there can be, and cleary have been, excesses in the implementation and a program to replace vacancies with his own followers.

Kılıçdaroğlu’s CHP banks on secularism to hold the Kemalist vote but gives signals towards negotiated solutions with the PKK- the “resolution process” all over again- and is close enough to the US to give barely concealed support to the Gülen movement. The possible secession of the southeasern provinces to a newly fashioned Kurdistan does not seem to be a matter of concern for Kılıçdaroğlu and the party leadership.

The AKP is Erdoğan’s tool for power, and the referendum victory, contested as it is, has allowed him to return to the head of the party. (The law had hitherto required that the President sever all contact with his  political party, and maintain a neutral stance before all parties.) Since his breakup with Gülen and deviation from the path prescribed by the US, he has become more of a riddle. Long standing Ottoman Islamist, recent nationalist representing and ostensibly defending the Republic, it is hard to say where he really stands- as difficult as to make out what other nations really make of him and how they plan to react. At the end of the day, Erdoğan’s cause may be nothing more than himself, switching policies according to what he sees as his best chance for survival and power. Ironically, he still has what it takes to become a hero, if he could really flush out the Gülen infiltration that he and his party once aided and abetted, force the US to backtrack in Syria, crush PKK insurgence without victimizing the ethnic Kurdish population, provide a concensus on a Kurdish/Turkish identity, let up on the forced Islamization program and return to a secular state that is less suspicious of conservative Muslim practices,  nurture a Muslim outlook that is more open to the secular viewpoint, return to the Armed Forces the honor and authority due to the crucible and guardian of the Republic, and ultimately step back from his newly acquired powers and establish- or re-establish- a more democratic form of government before leaving the stage. He can do all of this, he certainly has the inflated opinion of himself that could possibly motivate him towards such a transformation. Whether he would really want to is yet to be seen.

Neo-Ottoman Islamist or secular Republican? Ataturk's nemesis or emulator? Erdoğan is hard to grasp. Photo from Ankara, April 2017.

As for other nations, we still remember how they had eulogized Erdoğan as a reformer when his hardly democratic practices served their purposes. Now with ever increasing conflict with Western interests, the Western media is demonizing him. Some observers prefer the expression “Saddamizing”, and the implication is clear: preparing the public opinion for a time when another US-led “international coalition” may be called upon to remove him by force. Though there are certainly some in Turkey who would not be averse to such a last resort solution, if all else fails, I know most of the population, Erdoğan’s hardest critics included, would choose to rally round a dictator if the country is under attack.

It is my conviction that to be “saved” by foreign Powers, even from a Saddam-style dictator, would have a catastrophic effect on Turkish identity because it would deprive us of the greatest treasure we possess: the heritage of the War of Independence, the founding of the Republic and the Reforms, which provide the almost subconscious pride and self assurance of being a nation that has saved and renewed itself without an outside benefactor. If it ever comes to being rescued from our own leaders by armies in foreign uniform, we can never be the same!

15 Nisan 2017 Cumartesi


TÜRKÇE (For English, please scroll down)

Geceyarısını çeyrek geçti. Bügün "Başkanlık Sistemi" ve "Yeni Anayasa" referandumu var. Birileri bunu çok istedi, hayatları buna bağlıymış gibi meseleyi zorladı, ülkeyi dev "Evet" posterleriyle donattı, konuyu çarpıttı, işe bir seçim görüntüsü verdi, yalanlar söyledi, vaadler dağıttı,
"Hayır" diyenlere hakaret yağdırdı, terörist dedi, Avrupa sokakları bile bizim referandum yüzünden birbirine girdi!

Gün geldi, sandıklara gidilecek, oylar verilecek. Şu ana kadar hakça davranıldığı söylenemez, bari seçim gününde dürüst davranılsın, hile hurda karışmasın. Yoksa onu da mı esirgeyecekler?

Be fair!


A quarter past midnight. Today is the day of the famous referendum for a "Presidential System" and a "New Constitution". There were some who wished this so ardently it was as if their lives dependend on it, forced the issue, plastered the country with huge "Yes" posters, distorted the arguments, tried to give the illusion of an election, told lies, scattered promises left and right, insulted those who would say "no", called us terrorists, spreading the unrest even to the streets of Europe!

The day has come, we go to the ballots and cast our votes. One can't say the run-up was anything like a fair competition. Please let us at least have an honest day of voting and counting votes, without any hanky panky. Or is that also too much to ask?

22 Ocak 2017 Pazar


TÜRKÇE (For English see: "2017- The Best of Possible Worlds".)
Candide'den alıntılar Ayşe Meral'in çevirisindendir.

Voltaire'in Candide isimli romanı insanların ve toplumların tutarsızlıklarını hiciv ve nükteyle dilim dilim kesen bir kara mizah şaheseridir.

Candide'in 1759'da yayınlanan ilk baskısının kapağı. Voltaire kendini gizleyerek eseri hayâli bir "Dr. Ralph"'e atfetmiş. Ne ilginç ki Voltaire zaten yazarın asıl ism değil; gerçek adı François-Marie Arouet'dir. 

Hikâye filozof Pangloss'un kişiliğinde 18. yüzyıl "aydınlanması"'nın safdil iyimserliğini cennet olabilecek bir dünyayı cehenneme çeviren insani hırslar ve sapıklıklarla çatıştırır. Pangloss mantık yolulya istediği kadar "olası dünyaların en iyisinde" yaşadığımızı kanıtlamaya çalışsın, gerçekler onun ve arkadaşlarının yüzüne tam tersini çarpar. Fakat filozof yine de mantık argümanlarıyla eski iyimser çözümlemelerine döner ve çocuksu derecede saf olan Candide başta olmak üzere arkadaşlarını tekrar tekrar ikna eder. 

Aradan ikiyüz ellisekiz yıl geçti, "olası dünyaların en iyisini" yaratmak için ihtilâller, kıta ölçeğinde, dünya ölçeğinde savaşlar yaparken olan dünyayı kendimiz, diğer insanlar ve bütün mahlûkat için cehenneme çevirmeye devam ettik ve ediyoruz. Üstelik inanılmaz kibrimizle bir yandan olanca tahripkârlığımızı başka dünyalara taşımaya çalışıyor, bir yandan da kendi icat ettiğimiz tanrılardan yalnızca kendi grubumuz için ebedi cennetler talep ediyoruz. O zaman olduğu gibi bugün de zenginlik ve güç elde etmek uğruna insanların umut ve korkuları istismar ediliyor.

Bir süre çevremdeki çatışmaları dışlayarak, kendi seçtiğim sanata dönerek gayet mutlu bir hayat yaşamışım. Ahlâk kavramlarımı Disney filmlerinden edinmiştim: dürüstlük, sadakat, sevgi, arkadaşlık, hakça davranmak, ve iyiliğin kötülüğü daima mağlup edeceği inancı. Halâ da görüşlerim aynıdır, çünkü aynı filmleri seyriyorum ve etkileniyorum. Çizgi film alanında çalışmaya başlayınca işim bu değerleri anlatan filmlerde çalışmak oldu- tek derdim işimi iyi yaparak iyi anlatılmalarına yardımcı olmaktı. Zamanında birçok arkadaşımın bulaştığı 70'lerin karmaşık ortamını anlamsız ve faydasız sayarak dışında kalmayı yeğlemiştim. Türkiye Cumhuriyeti'ne ve temelindeki değerlere inanıyor, her türlü badireye dayanacaklarına güveniyordum. 70'li yılların kanlı kargaşasından sonra Silahlı Kuvvetler'in 1980'deki müdahelesini olumlu karşılamış ve müteakip dönemdeki hatalı kararları ne olursa olsun bu müdahelenin gerekliliği ve haklılığına inanmıştım. (Bkz. "1980 Eksi Bir", 1 Aralık 2012, "Ramazan, 30 Ağustos ve Bay İnanılmaz", 17 Ağustos 2012.) 

Erdoğan konuşuyor. (Görüntü medyadan.)
Ülkemin bir saldırı altında olduğu AKP'nin 2002'deki seçim zaferinden sonra günden güne daha belirgin hâle geldi, ve bu saldırı o kadar elaltından ve sinsice gerçekleşiyordu ki gerek emniyet, gerek hukuk, gerekse basın içinde kendi vatandaşlarımız sözkonusu saldırının militanı hâline getirilmişti. Politik olgulara mesafeli kalmak günden güne zorlaştı; kendi televizyonumu kapalı tutsam bile vatandaşa hizmet, müşteriye ikram olsun diye kamu alanlarına, lokantalara yerleştirilmiş ekranlardan Erdoğan'ın Cumhuriyet'e, kurucularına, değerlerine ateş yağdırmasını dinlemek ve görmek zorunda kalıyordum. Atatürk'ün Cumhuriyeti'ni göstere göstere, inadına inadına Osmanlı tarzı bir din devletine geri dönüştürme hareketi karşısındaydık, bunun için de Cumhuriyetin sembol ve gelenekleri aşağılanıp itibarsızlaştırılıyordu. Düzmece oldukları daha baştan belli olan Ergenekon, Balyoz ve benzeri davalar bahanesiyle Cumhuriyet'in temsilcisi Atatürkçü gazeteci, akademisyenler, siyasetçiler, aydınlar ve subaylar dalga dalga operasyonlarla toparlanarak hapishanelere kapatıl. Ve o günlerde Batı basını Erdoğan'ı
Türkiye'yi "demokratikleştiren" cüretkâr lider olarak göklere çıkarıyordu. 

"Ilımlı İslam" AKP rejiminin adaleti:
Nuri Kurtcebe'ninNuri Kurtcebe'ninNuri Kurtcebe'nin kumpas davaları günlerinde Aydınlık gazetesinde 
çıkan bir karikatürü.

Birşeyler açık bir şekilde rayından çıkmıştı, ve bir subay ailesinden geldiğim için yaşanmakta olan felâketi, büyük adaletsizliği, yaklaşan tehlikeleri çok yakından hissediyordum. 3 Mayıs 2012'de vicdanımın zorlamasıyla  çizim masamdan kalkarak bu blog'a başladım. (Bkz. "Başlangıç", 3 Mayıs 2012.) Sonraki yıllarda kendimi caddelerde, Silivri Ceza İnfaz Kurumu'nun önünde dondurucu yağmur ve çamurda slogan atar buldum. Bu maceraların birçoğu bu blog'da yerini aldı. Hiçbirinden zevk almadım, bunlar benim tarzım işler değildi, ama yapmamak da olmazdı.

Gerçekler perdesinin yavaş yavaş aralanmasına şahit oluyorduk ve perdenin arkasından müttefiklerimiz, en başta da ABD çıkıyordu. Ortadoğu'yu dönüştürmek, olası Ortadoğu'ların en iyisi hâline getirmek için bir "Büyük Ortadoğu Projesi" yürürlükteydi. Biraz hile, birazcık da adaletsizlik gerekebilirdi ama sonuçlar yöntemleri mazur kılacak kadar önemliydi. Soğuk Savaş sonrası dünya haritasında lâik bir Türkiye'ye gerek yoktu ama milli menfaatlerine önem vermeyen, dini ağırlıklı Osmanlı hayalleriyle uyutulan bir Türkiye bir fermanla herşeyini teslim ederdi. Genç Cumhuriyet'i  gömerek "Hasta Adamı" mezarından çıkarmak yani! Üstelik böyle bir Türkiye'yi kullanarak Ortadoğu müslümanlarını hizaya çekmek mümkün olacaktı, hele ki Atatürk'ün 1924'de kaldırdığı Hilafet makamı geri getirilirse. O zaman küresel menfaatler Ortadoğu kaynaklarına kısıtlamasız  ulaşır, İsrail hiçbir ödün vermeden arka bahçesini düzenler, ABD ise bölgede varlığını ve ağırlığını koruyarak polisiye işini rahatlıkla devam ettirir.

Bu projenin Türkiye içerisindeki aracı AKP'ydi, basın projenin gerektiği şekilde satın alındı, dışarıdan da Pennsylvania'daki imam Fethullah Gülen emniyet ve adalete onyıllar boyunca yerleştirmiş olduğu köstebekler ordusu aracılığıyla kumpas davalarını harekete geçirdi. Lâik Cumhuriyet'in bekçileri hapsedilip itibarsızlaştırılınca, kalanlar da korkutulup sindirilince artık karşı koyacak kimse karşı koyacak kimse kalmayacaktı.

Olası Ortadoğu'ların en iyisini yaratma projesi her bakımdan ıskaladı; o kadar ki Suriye içinde sürüp giden kaos ortamı Rusya'ya silahlı güçleriyle müdahil olma fırsatı verince Soğuk Savaş bile yeniden başladı. Hatta İŞİD'i (Arapçasıyla DAEŞ'i) bile ABD'nin yarattığı, ya da en azından oluşmasına müsamaha ettiği konusunda ikna edici iddialar dile getiriliyor. Böylelikle Suriye destabilize olacak dışarıdan müdaheleyi gerekli kılacak, bu denli korkunç eylemler gerçekleştiren bir örgütün yarattığı infial de ABD'nin müttefiklerinin tereddüttlerini bertaraf edecekti. Bu doğru ise, İŞİD'in kokunç cinayetlerine bakarak sonuçların yöntemleri ne dereceye kadar mazur gösterebileceği tezini bir daha sorgulayabiliriz. Erdoğan'ın başbakanlığı döneminde Türkiye'den İŞİD'e silah gönderildiği, "Ilımlı İslam" politikasıyla bağnazlaşan ortamda dini çevrelerde İŞİD için adam devşirildiği de iddialar arasında. Merkezi otoritenin yokolmasıyla Suriye kaos girdabına günden güne daha fazla çekilirken İŞİD kamera önünde inanılmaz vahşet örnekleri sergileyip durdu- ama yalnız onlar mı? ABD deslekli "ılımlı" muhaliflerin de enikonu gaddarca davranışlarını gösteren videoklipler dolaşıyor. (Bende artık "ılımlı" kelimesine karşı allerji oluştu!) Candide'den şu bölümde yazılanlar ne kadar da tanıdık:

“…Yoldaşlarım olan tutsaklar, onları yakalayanlar, askerler, denizciler, siyahlar, esmerler, beyazlar, melezler ve en sonunda kaptanım, hepsi öldürüldü. Bir ölü yığını üzerinde yarı baygın kaldım. Buna benzer sahneler, bilindiği gibi, Muhammed’in emrettiği beş vakit namazın eksik olmadığı üçyüz fersahlık bir alan üzerinde gerçekleşti…”

İstenmedikleri Avrupa'ya akarken bu uğurda soğuk denizlerde boğulan mülteciler Hristiyan Avrupa'nın çok öğündüğü insani değerlerinin sığlığını gözler önüne serdiler. Seneler süren kanlı çatışmalardan ABD'nin Esat'ı devirme planı bir neticeye varmadığı gibi onu daha bile güçlendirdi.

Gezi günleri, Haziran 2013.
(Görüntü medyadan.)
Komşu Türkiye'de Erdoğan aşırılıklarıyla 2013'de Haziran Ayaklanması olarak da bilinen Gezi olaylarına yol açmış, yarattığı fırtınada nerdeyse koltuğundan olmuştu. ABD, artık  projesi için bir tehlike hâline gelen "demokratik" Erdoğan'a mesafeli durmaya başladı ve Gülen'in adalet kurumları içindeki köstebeklerini de kullanarak AKP büyüklerini bir kara para skandalıyla köşeye sıkıştırmaya çalıştı. İstinad edilen suçlar gerçek olsa da, ortaya çıkaranlar kumpas davalarının sahtekâr savcıları ve düzenbaz polislerinden başkası değildi. Erdoğan sinmedi, vurdu ve büyük bir maharetle baskın çıktı. Gücünü ve makamını koruduğu gibi Gülen "Cemaat"'ini ve destekçilerini devlet kademelerinden ayıklamaya başladı. Bunun beklenmedik bir olumlu sonucu Ergenekon, Balyoz ve ilintili davaların yeniden değerlendirilmesi ve hapisteki kumpas kurbanlarının tahliye edilerek ve beraat süreçlerinin başlaması oldu. (Tabii sağ kalanlar, çünkü bu arada kayıplar da olmuştu.) ABD Erdoğan'a Başbakanlık yolunu milliyetçi karşıtı "ılımlı İslam" politikasını gerçekleştirsin diye açmıştı; eski hamisiyle arası açılmaya başlayıca Erdoğan kendini bu politikaya o kadar da sıkı sıkıya uyma zorunda hissetmedi, "İslam" kısmını tuttu ama milliyetçi karşıtlığını bıraktı, ve böylelikle popüleritesini katlayarak halk desteğini daha da arttırdı. Ağustos 2014'de Cumhurbaşkanlığı'na yükselmişti, hem de partisi üzerindeki mutlak kontrolünden taviz vermeden.

Yeni "milliyetçi" Erdoğan Silahlı Kuvvetler üzerinde baskıyı gevşeterek ABD destekli "barış/çözüm/açılım süreci"'nde askıya alınan PKK'ya karşı operasyonların tekrar başlamasına izin verdi. İran, Irak, Suriye ve Türkiye'den toprak kopartılarak bir Kürdistan devleti kurulmasında bir adım olan bu "süreç" zarar görmesin diye TSK'nın her operasyonu yerel Vali'nin iznine tabi tutulmuş, asker bir saldırıya uğradığı zaman bile izin almadan saldırganın peşine düşemez olmuştu. Eli rahatlayan PKK zamanı silahlanarak, kendini tahkim ederek değerlendirmişti, bu yüzden de TSK 24 Temmuz 2015'de operasyonlara başlayınca karşısında meskun yerlere yuvalanmış, iyi silahlanmış bir güç buldu. O tarihte TSK Kuzey Irak'ta PKK, Suriye'de İŞİD hedeflerini bombalayarak açılışı yaptı. Sonraki aylarda basın güneydoğumuzdan, özellikle Diyarbakır Sur'dan korkunç savaş ve yıkıntı sahneleriyle doluydu.

Türkiye'nin gözünde Suriye'deki PYD ve YPG, değişik harfler arkasına saklanmaya çalışan PKK'dan başka birşey değildir. ABD ise onları kendi müttefikleri olarak görüyordu. Yeni "milliyetçi" Erdoğan'ın Türkiye'si artık açık bir şekilde ABD'nin menfaatlerine meydan okuyordu.

İstanbul, 15 Temmuz 2016
(Görüntü medyadan.)

15 Temmuz 2016'da Türkiye bir askeri darbe teşebbüsüyle sarsıldı. Oysa Erdoğan ile Silahlı Kuvvetler arasındaki gerilim en alçak noktasına inmiş, bir güven ve uyumlu çalışma ortamı oluşmaya başlamıştı. Erdoğan sosyal medya üzerinden halka hitap ederek direniş çağrısında bulundu. Böyle bir darbe teşebbüsünün başarılı olabileceği Gezi günleri geride kalmıştı, kaldı ki Silahlı Kuvvetler bile kendi içinde birlikte değildi. Daha ilk dakikalarda Genelkurmay Başkanı ve Kuvvet Komutanları kaçırılıp gözaltında tutuldu. 24 saat içerisinde millet trajikomik bir tiyatro seyretti- bir zamanlar "her türlü milliyetçiliği ayaklar altına alan" Erdoğan'ı korumak için sokaklara dökülen eli bayraklı kalabalıklar, darbenin başarılı olmasını dileyen "demokratik" ve "antimilitarist" Erdoğan muhalifleri, ki bunlara "demokratik" Batı ülkeleri de dahil! Asker halka ateş etti, halk askerini linç etti, asker askerle savaştı, Türk jetleri Türkiye Büyük Millet Meclisi'ni bombaladı, Türk jetleri başka Türk jetleri kalkamasın diye pistleri bombaladı. Ertesi günün akşamına kadar bu beklenmeyen, istenmeyen, kötü zamanlanmış darbe teşebbüsü gelip geçmişti.

Voltaire'in torunlarına yakışan bir iç savaş parodisi: kuzey Afrika'da Roma ordusu
Roma ordusuna karşı. Yazar. René Goscinny, yazar: Albert Uderzo, "Asterix Lejyoner" 
(Asterix Legionnaire) Dargaud, 1967.)

Sonradan yapılan resmi açıklamaya göre darbe TSK içindeki "Cemaat" yapılanmasının marifetiydi ve emir Gülen'den gelmişti. Gülen bu iddiayı yalanladı, ABD ise gülünç buldu, ama iddia sadece Gülen'i karşısına alan Erdoğan yandaşlarından gelmiyordu. Birçoğu Ergenekon veya Balyoz'dan yatmış emekli subaylar bunun arkasında Gülen olmasının çok olası olduğunu belirttiler. Kumpas günlerinde Deniz Harp Okulu'ndaki "Cemaat" yapılanmasının lâik Atatürkçü subay adaylarını yıldırma çabalarıylacadele etmek durumundayken hükümetin baskıları karşısında eli kolu bağlandığı için istifa eden Tuğg. Türker Ertürk'ün gözlemleri dikkate almaya değer: Ertürk'e göre "cemaat" subayların TSK'dan tasfiye süreci devam etmekteydi ve kalanların da büyük ölçüde emekli edileceği Yüksek Askeri Şura toplantısı yaklaşıyordu. Darbe, "cemaatcı" subaylar işlevsizleştirilmeden kısa bir süre önce gerçekleştirildi.

Darbe bastırılınca Gülen "cemaati" ve sempatizanlarına yönelik geniş çaplı bir tutuklama furyası başladı. Erdoğan'ın darbe teşebbüsünü bütün muhaliflerini susturmak için bir fırsat olarak değerlendirdiği söyleniyor. Gerçekten de tutuklamalar daha alt seviyelerdeki "cemaatcıları" hedefliyor, asıl şüpheli olması gerekenlere, Gülen'in eski ortak AKP içerisindeki müritlerine dokunulmuyordu.

Üstte: Tutuklanan "Cemaat" şüphelileri, Kayseri, 25 Ekim 2016.
Altta: Bazı AKP milletvekilleri Fethullah Gülen'le mutlu günlerinde. Resim üstündeki yazılara göre tek tutuklanan Zaman gazetesi'nin eski sahibi.
(Görüntüler medyadan.)

Geniş çaplı tutuklamalar karşısında Batı alemi dehşete düştü; oysa kumpas davaları günlerindeki tutuklama dalgalarına karşı bu kadar hassasiyet göstermemişti. Açıkça itiraf etmeliyim ki tutuklanmasını memnuniyetle karşıladığım gazeteciler var; mesleklerine o kadar sahtekârlık ve ihanet karıştırdılar ki!

Türkiye'nin şehirlerinde güvenlik güçlerine ve halka terör saldırıları hiç kesilmedi, birini İŞİD üstlendiyse diğerini PKK! Darbe teşebbüsünün onursuzluğu ve kayıplarıyla, arkasından
Türkiye sınırının karşısında Tel Abyad'da
ABD ve YPG bayrakları yanyana.
(Görüntü medyeden.)
tasfiyelerle sarsılmış olan TSK'ya Suriye içine yürüme emri verildi.
24 Ağustos 2016'da başlayan Fırat Kalkanı operasyonu hem İŞİD'i, hem de PYD ve YPG'yi hedef alıyordu. İŞİD iyi de, PYD ve YPG işin içine girince onları müttefiği sayan ABD'ye meydan okumuş olduk.

 TGB'nin düzenlediği Cumhuriyet Bayramı yürüyüşü, Beyoğlu, İstanbul, 29 Ekim 2016.
Klibin sonuna doğru TGB genel başkanı Çağdaş Cengiz'in durum değerlendirmesi
yaptığı konuşmadan bölümler var.
(Görüntüler kendi objektifimden.) 

24 Kasım 2015'te bir Rus uçağının Hatay'da sınır ihlâli yaptığı gerekçesiyle düşürülmesinden beri Rusya ile de durum gergindi. ABD ile ara bozulurken Rusya ile yumuşamaya gidildi ve işbirliği günden güne arttırıldı. 19 Kasım 2016'da, tam da bir Türk heyetinin görüşmeler için Rusya'ya yola çıkmasının arifesinde, Rusya'nın Ankara büyükelçisi Andrei Karlov kurşunlanarak öldürüldü. Eylemi sırasında kendisini El Nusra ile ilişkilendirecek Arapça sloganlar atan katil de müteakip çatışmada polis tarafından öldürüldürüldü.

Katilin bir Mevlüt Mert Altıntaş isimli bir polis memuru olduğu,
o gün görev dışı olmakla birlikte hâla aktif hizmette olduğu bildirildi. En ilginç detay da "Cemaat" okullarında bir geçmişi olduğu bilgisiydi
ki bu da yine ABD bağlantısı ihtimalini gündeme getiriyordu. Ve ABD yine inkâr etti, tabii ki!

Geçmişinde "Cemaat" okulu bağlantısı çıkan katil Musa Mert Altınt
eylemini gerçekleştirirken. 
(Görüntü medyadan.) 

Bu diplomatik skandala rağmen Türk yetkililer planlandığı gibi Rusya'ya uçarak görüşmelerini gerçekleştirdiler.

Bugün Türkiye'de halkın her kesiminde Batı'daki "dost" ve "müttefiklerine" karşı kırgınlık ve güvensizlik giderek artarken Rusya'ya yakınlaşma işi tedbirsizliğe vardıracak ölçüde artmakta. Bir yandan da şehirlerimizin orta yerlerinde muntazaman bombalar patlamaya, insanlar kurşunlanmaya devam ediyor.

Yeni yıla girerken Türkiye. Solda: İstanbul Beşiktaş'ta Vodafone Arena stadyumu dışında
çifte bombalı saldırı, 10 Aralık 2016. Can kaybı 44, yaralı 70 civarında. PKK'ya atfedildi, üstlenen aynı dava için eylem yapan ve başka isim altında aynı örgüt sayılan TAK.
Sağda: İstanbul Ortaköy'de Reina gece kulübünde otomatik silahla kıyım, 1 Ocak 2017'nin ilk saatleri, güvenlik kamerası görüntüsüCan kaybı 39, yaralı yine 70 civarı. Üstlenen İŞİD (DAEŞ).
(Görüntüler medyadan.) 

Ülkemiz şu sırada İŞİD'le, PKK ile, ve gizlice de PKK'nın gizli müttefiki ABD ile sıcak savaşta! Gülen hâla ABD (ve Küresel Sermaye) menfaatine Pennsylvania'daki malikanesinden beri buradaki kuklalarını oynatıyor. Erdoğan ise Gülen "cemaatini" devlet içerisinden ayıklayıp yerine kendi cemaatlerini doldurmaya çalışıyor. Senelerdir ayağını yorganına göre uzatmayan Türkiye faturayı görünce olan yorganını da satsa borcunu ödeyemeyecek durumda- ama mega projeler aynı hızla devam ediyor. Savaş ve terörizm karşısında birlik çağrısı var ama bir yandan da başbakanlığı kaldıracak, meclisi etkisizleştirecek, Cumhurbaşkanı'nı daha da güçlendirecek, kuvvetler ayrımı prensibini hiçe sayan bir "Başkanlık Sistemi" ve  "yeni anayasa" tutturmacası halkı bölüyor.

Solda: İçeride milletvekilleri zorlukla kazanılmış hakları mutlakiyetçi bir Cumhurbaşkanı'na teslim edecek bir "Yeni Anayasa" tartışması yaparken dışarıda protestocular yollarını kesen ifadesiz polis memurlarıa dert anlatmaya çalışıyor, 9 Ocak 2017.
Sağda: Sayın milletvekilleri meseleyi tartışıyorlar, 10 Ocak 2017.
(Görüntüler medyadan.)

Bir yandan da AKP iktidarının darbe sonrasında daha da güçlenmesi köktendinci İslamcı çevrelerin bağnaz ve kapalı yaşam tarzlarını topluma kabul ettirip yayma heveslerini azdırdı, şeriat istekleri ve hilafetin geri getirilmesi talepleri seslendirilmeye başlandı. Erdoğan'ın bu makama kendisini aday saydığı konusunda pek şüphe olamaz, Osmanlı soyuna akrabalığı olduğu yolunda imaları tekrar tekrar lâf arasına
sokuşturmuştur- konunun gündeme geleceği zamana yatırım belli ki! (ABD'nin adayının Gülen olduğunu varsayabiliriz.)

Üste kim çıkarsa çıksın, kötü bir el. (Bu görüntüyle medyada karşılaşmıştım- hatta aynı fikrin iki ayrı versyonu vardı. Daha önce paylaşmıştım. Bkz. "23 Nisan ve Milli Merkez", 2 Mayıs 2013.)

Rejim değişikliğine karşı son güvencemiz olan TSK'nin en son çare olarak kullanılacak tek bir atışı vardı, o da 15 Temmuz darbe teşebbüsüyle ziyan oldu. Ülkemiz yeni yıla ateşin yanında duran bir barut fıçısı gibi giriyor.

Candide ve arkadaşları uzun yollar katediyor, bir beladan diğerine gidiyor, ama sonunda nihayet bir miktar huzur buluyorlar. Hoş ve beklenmedik sürpriz bu huzuru buldukları yerin Türkiye olması! Gerçi o zaman da Türkiye özellikle huzurlu bir yer değilmiş: 

“…İstanbul’da iki vezirin ve müftünün boğdurularak öldürüldüğü ve birçok arkadaşının da kazığa geçirildiği haberi yayıldı. Birkaç saatliğine bu felaketler her yerde büyük ses getirdi..."  

Kitabın kalıcı dersi beklenmedik birisinin ağzından naklediliyor:

"...Pangloss, Candide ve Martin çiftliğe dönerken portakal ağaçlarının altındaki bir çardakta, kapısının önünde hava alan iyi kalpli bir yaşlıyla karşılaştılar. Akıl yürütmeyi sevdiği kadar meraklı da olan Pangloss boğularak öldürülen müftünün adını sordu.

“‘Bilmiyorum,’ dedi adamcağız. ‘Hiçbir müftünün ve vezirin adını hiçbir zaman bilmedim. Bana bahsettiğiniz olaydan haberim yok. Sanırım kamu işlerine karışanların geneli berbat bir şekilde ölüyorlar ve bunu da hak ediyorlar. Ama asla İstanbul’da olup bitenlerle ilgili haber almıyorum, bahçemde ekip biçtiğim sebzeleri orada satmakla yetiniyorum.’

“Bunları söyledikten sonra yabancıları evine aldı; iki kızı ve iki oğlu kendilerinin yaptıkları ağaçkavunu şekerlemeleriyle karışık kaymak, portakal, limon, ananas, antepfıstığı,...moka kahvesi ve birkaç şerbet takdim ettiler. Bunun ardından iyi kalpli  Müslüman’ın iki kızı Candide’in, Pangloss’un ve Martine’in sakallarına kokular sürdüler.

"'Geniş ve muhteşem topraklarınız olmalı’ dedi Candide Türke.

"'Yalnızca yirmi dönüm toprağım var’ diye cevap verdi Türk.  

"'Çocuklarımla birlikte ekip biçiyorum. İş bizi üç musibetten uzak tutuyor: can sıkıntısı, kötü alışkanlıklar ve ihtiyaç.'"

Candide mesajı alıyor ve Pangloss tekrar felsefe yapmaya başlayınca şöyle karşılık veriyor:

"…'Doğru söylüyorsunuz' diye cevap verdi Candide. ‘ama bahçemizi ekip biçmeliyiz.'"

 2017 için Candide temalı yeni yıl kutlama resmimiz.